Where the world comes to study the Bible

Soteriologjia: Shpëtimi

IA. Hyrje

Termi “soteriologji” vjen nga dy terma në greqisht, përkatësisht, soter që do të thotë “shpëtimtar” ose “çlirimtar” dhe logos që do të thotë “fjalë,” “çështje,” ose “gjë,”. Në teologjinë sistematike të krishterë përdoret për t’iu referuar studimit të doktrinës biblike të shpëtimit. Shpesh përfshin tema të tilla si natyra dhe shkalla e shtrirjes së shpengimit si dhe i tërë procesi i shpëtimit, i perceptuar si një plan hyjnor, i përjetshëm i hartuar për të shpëtuar të humburit dhe mëkatarët që kryejnë gabime dhe për t’i kthyer ata tek miqësia e përjetshme me Perëndinë. Shumë njerëz e konsiderojnë atë si tema kryesore e Shkrimit me lavdinë e Perëndisë si qëllimi i saj.

IIA. Natyra e Shpengimit

1B. Pikëpamja e Përmbledhjes

1C. Shpjegimi
2C. Përkrahësit
3C. Vlerësimi

2B. Shembulli i Pikëpamjes së Ndikimit Moral

1C. Shpjegimi
2C. Përkrahësit
3C. Vlerësimi

3B. Pikëpamja e Pagimit të Haraçit ndaj Djallit

1C. Shpjegimi
2C. Përkrahësit
3C. Vlerësimi

4B. Pikëpamja Dramatike ose Triumfi Hyjnor

1C. Shpjegimi
2C. Përkrahësit
3C. Vlerësimi

5B. Pikëpamja e Kënaqjes ose Blerjes

1C. Shpjegimi
2C. Përkrahësit
3C. Vlerësimi

6B. Pikëpamja Qeverisëse

1C. Shpjegimi
2C. Përkrahësit
3C. Vlerësimi

7B. Pikëpamja e Zëvendësimit Penal

1C. Shpjegimi
2C. Përkrahësit
3C. Vlerësimi

IIIA. Shkalla e Shtrirjes së Shpengimit

1B. Pyetja

2B. Rëndësia e Pyetjes

3B. Dy Përgjigje ndaj Pyetjes

1C. Shpengimi i Përgjithshëm ose i Pakufizuar
1D. Deklarata e Pozicionit
2D. Mbështetja Biblike
2C. Shpengimi i Veçantë ose i Kufizuar
1D. Deklarata e Pozicionit
2D. Mbështetja Biblike
3C. Sinteza e Teksteve1

4B. Zbatimi Teologjisë

IVA. Procesi i Shpëtimit

1B. Zgjedhja e Kushtëzuar dhe e Pakushtëzuar

1C. Përkufizimi i Zgjedhjes së Pakushtëzuar
2C. Përkufizimi i Zgjedhjes së Kushtëzuar
3C. Natyra e Njeriut
1D. Romakëve 3:9-11
2D. Efesianëve 2:1-3, 8-10
3D. Gjoni 6:65
4D. Veprat 13:48
5D. Romakëve 9:15-16, 20-22

2B. Thirrja e Besimit2

1C. Një Thirrje e Përgjithshme
1D. Mateu 11:28-30
2D. Isaia 45:22
2C. Një Thirrje e Veçantë ose e Besimit
1D. Romakëve 1:7
2D. Romakëve 8:30
3D. Romakëve 11:29
4D. 1 Korintasve 1:9
5D. 1 Korintasve 1:26-27
6D. 2 Timoteut 1:9

3B. Rilindja (Ripërtëritja)

1C. Përkufizimi
2C. Tekste Kyç
1D. Gjoni 1:12-13
2D. Gjoni 3:3
3D. Titi 3:53
4D. Jakobi 1:18
5D. 1 Pjetri 1:3
3C. Marrëdhënia me Besimin

4B. Kthimi në Besim

1C. Vendi i Tij në Ordo Salutis (Rendi i Përshëndetjeve)
2C. Dy Elemente të Kthimit të Vërtetë në Besim
3C. Tre Aspekte të Besimit
4C. Tre Aspekte të Pendimit
5C. Tekste Kyç
1D. Veprat 20:21
2D. Hebrenjve 6:1
3D. 2 Korintasve 7:10
6C. Të Interpretuarit e Pasazheve që Përmendin Vetëm Një Element
1D. Të Besuarit – Gjoni 3:16; 5:24; Rom. 3:22
2D. Pendimi – Luka 24:46-47; Veprat 3:19; 17:30; Rom. 2:4

5B. Uniteti me Krishtin

1C. Kuptimi i Togfjalëshit “Në Krishtin”
1D. Efesianëve 1:4
2D. Romakëve 8:28-30, 38-39
3D. 1 Korintasve 1:30
4D. 1 Gjoni 2:5-6
2C. “Në Krishtin dhe Krishti në Ne”
1D. Gjoni 14:23
2D. Gjoni 15:1-11
3C. “Në Krishtin” dhe “Trupi i Krishtit”
1D. Romakëve 12:5
2D. 1 Korintasve 10:17
3D. Efesianëve 4:4

6B. Shfajsimi

1C. Një Doktrinë e Posaçme?
2C. Elementet e një Përkufizimi
1D. Gjendja e Atyre që Kërkojnë Shfajsim – Romakëve 1:18-3:20
2D. Një Deklaratë Ligjore – Romakëve 3:24, 28
3D. Një Deklaratë “Njëherë e Përgjithmonë”
4D. Një Shpallje e Faljes dhe Çështja e Fajit
5D. Futja e Drejtësisë së Krishtit
6D. Bazat e Shfajsimit: Vdekja dhe Ringjallja e Krishtit
7D. Vendi i Besimit në Të Qenit i Shfajsuar nga Perëndia
8D. Marrëdhënia e Shfajsimit me Shenjtërimin
9D. Eskatologjia e Shfajsimit

7B. Adoptimi (Birësimi)

1C. Përkufizimi dhe Marrëdhënia me Shfajsimin
2C. Bekimet e Adoptimit
1D. Perëndia Bëhet Ati ynë i Veçantë – Galatasve 3:26
2D. Ati Ynë Kujdeset Për Ne dhe Na Kupton – Mateu 6:25-34
3D. Ati Ynë i Rrit me Mençuri Fëmijët e Tij – Hebrenjve 12:1-10; Rom. 8:14
4D. Birësimi Do Të Thotë të Bëhesh një Trashëgimtar – Gal. 4:7; Rom. 8:17
3C. Birësimi Nënkupton Përgjegjësinë për të Imituar Atin – Ef. 5:1; 1 Pj. 1:15-16

8B. Shenjtërimi

1C. Përkufizimi
1D. “E Kaluara” e Shenjtërimit – 1 Korintasve 6:11
2D. “E Ardhmja” e Shenjtërimit – Romakëve 8:29
3D. “E Tashmja” e Shenjtërimit – 2 Korintasve 7:1
2C. Natyra dhe Qëllimi i Shenjtërimit – 2 Korintasve 3:18
3C. Konteksti i Shenjtërimit – Romakëve 5:1mp.
4C. Rrënja e Shenjtërimit – Romakëve 6:3-4
5C. Agjenti i Shenjtërimit – 2 Korintasve 3:18; Filipianëve 2:12-13
6C. “Bashkëpunimi” Ynë në Shenjtërim
1D. Romakëve 8:13
2D. Romakëve 13:14; Efesianëve 4:22-24
7C. Përvoja e Shenjtërimit: Konflikti
1D. Me Mishin – Romakëve 8:6-7; Galatasve 5:17
2D. Me Botën – 1 Gjoni 2:15-16
3D. Me Djallin dhe Demonët – Efesianëve 6:12
8C. Standarti në Shenjtërim – Romakëve 13:8-10; 1 Pjetri 1:15-16
9C. Natyra e Vazhdueshme e Shenjtërimit – Filipianëve 3:12-14
10C. Mjetet Kryesore të Shenjtërimit të Përdorura nga Fryma
1D. Fjala e Perëndisë/Lutja – 2 Timoteut 3:16-17; Gjoni 15:7-8
2D. Njerëzit e Perëndisë – Kolosianëve 3:16; Efesianëve 3:14-21
3D. Rrethanat që Rregullon Perëndia – Romakëve 8:28
4D. Sakramentet (Misteret) – Pagëzimi dhe Darka e Zotit – Mt. 28:19-20; 1 Kor. 11:23-26
11C. Fundi Përfundimtar i Shenjtërimit – Filipianëve 3:20

9B. Këmbëngulja

1C. Përkufizimi dhe Tekste Kyç
1D. Efesianëve 2:8-9
2D. Filipianëve 1:6
3D. Romakëve 8:30
4D. Romakëve 11:32
5D. Gjoni 10:28-30
2C. Marrëdhënia me Shfajsimin, Sigurinë e Shpëtimit, dhe Shenjtërimin
3C. Keqkuptimet e Doktrinës
1D. Inkurajon Antinomianizmin(
2D. I Bën të Parëndësishme Sprovat dhe Vuajtjet e Tanishme
4C. Pasazhet Paralajmëruese te Hebrenjve
1D. Përqasjet e Ndryshme

      1E. Pasazhet Flasin për Humbjen e Shpëtimit

      2E. Pasazhet Flasin për Dënimin e Jobesimtarëve

      3E. Pasazhet Flasin për një Paralajmërim Hipotetik

      4E. Pasazhet Flasin për Humbjen e Shpërblimit nga Besimtarët

      5E. Çështja e Rrëfimeve të Rreme – Mateu 7:21-23

2D. Pasazhet Paralajmëruese

      1E. Hebrenjve 2:1-4

      2E. Hebrenjve 3:6-4:13

      3E. Hebrenjve 5:11-6:12

      4E. Hebrenjve 10:26-39

      5E. Hebrenjve 12:12-29

3D. Shpëtimi te Hebrenjve

      1E. Hebrenjve 3:14 – Një Paradigmë

      2E. Hebrenjve 7:25

      3E. Hebrenjve 8:12

      4E. Hebrenjve 9:14-15

      5E. Hebrenjve 10:14

5C. Çështja e Shpërblimeve dhe Motivimit për një Jetë të Perëndishme

10B. Përlëvdimi

1C. Përkufizimi
2C. Krishti u Ngjall i Pari nga të Vdekurit – Veprat 26:23
3C. Trupi i Ringjallur i Krishtit Është Modeli për Trupin e Ringjallur të Besimtarëve
1D. 1 Korintasve 15:20-23
2D. Filipianëve 3:20-21
4C. Marrëdhënia e Trupit të Përlëvduar me Trupin e Tanishëm
1D. Gjoni 21:4-14
2D. 1 Korintasve 15:35-49
5C. Marrëdhënia e Përlëvdimit me Shenjtërimin
6C. Rezultatet e Përlëvdimit
1D. Bashkësia e Përsosur me Perëndinë – 1 Korintasve 13:12
2D. Integrimi i Përsosur i Zemrës, Mendjes, Vullnetit dhe Trupit
3D. Adhurimi i Përsosur dhe Shërbimi ndaj Perëndisë
4D. Rritja e Pafundme dhe e Përsosur

1 Shiko Wayne Grudem, Systematic Theology (Grand Rapids: Zondervan, 1994), 594-603. Për një pikëpamje më të modifikuar kalviniste, shiko Erickson, Christian Theology, 825-35. Gjithashtu, gjuha e “bleu” (agorazo) te 2 Pjetrit 2:1 mund të ketë ardhur nga Dh.V., siç e vumë në dukje, por mund të jetë gjuha e veçantë e kundërshtarëve të Pjetrit, domethënë, mund të jetë vlerësimi i tyre për veten. Pra, Pjetri e përdor atë në mënyrë sarkastike. Gjithashtu, kur Gjoni thotë se Krishti nuk vdiq vetëm për mëkatet tona, por edhe për (peri + gjinore) mëkatet e të gjithë botës (1 Gjoni 2:2), ai thjesht po i përgjigjet një forme fillestare të gnosticizmit e cila e kufizoi nisjen vetëm ndaj një grupi të zgjedhurish. Gjoni thotë, “jo ky ungjill është njësoj për të gjithë njerëzit”

2 Këtu nuk do të merremi me “thirrjen” ndaj një profesioni të veçantë

3 Rilindja (Ripërtëritja) duket se lidhet në kishën e hershme me pagëzimin, por duhet të thuhet që në fillim se Shkrimi në asnjë vend nuk dekreton besimin se rilindja është e lidhur nga ana materiale me ndonjë gjë përveçse me besimin shpëtues të mbështetur nga Fryma. Rituali i pagëzimit është simboli i krishterë për shpëtim, dhe shpesh lidhet me besimin, por në vetvete nuk kontribuon për asgjë.

( Një grup i cili ishte i opinionit që ligji moral nuk është detyrues për të krishterët (shën.i.përkth)

Related Topics: Soteriology (Salvation), Teaching the Bible